İNSANIN ÜÇ GÜZEL ÖZELLİĞİ

Metinde geçen üç mesele üzerinde kısaca duralım:

1- HER İNSAN, BU KÂİNATIN BİR FİHRİSTESİDİR:

Bediüzzaman Hazretlerinin muhtelif Risalelerde nazara verdiği gibi; her insanın ruhu, âlem-i ervahtan, hafızası, levh-i mahfuzdan, hayali, âlem-i misalden haber verir.

Kemikleri taşlardan, etleri topraklardan, his dünyası meleklerden, vücudundaki farklı farklı akıntılar nehirlerden haber verirler. Ne var ki, inançsız bir insan, bu haberlere kulak vermeden yaşar.

Sadece dünyanın maddesi imkânlarına, zevk ve sefasına talip olur.

2- RAHMET HAZİNELERİNİN ANAHTARLARINA SAHİPTİR:

Bu Dünya ilâhi rahmet hazineleri ile doludur. Rızıklar o hazinenin bir bölümüdür. İnsanlar bu hazineden dilleriyle, mideleriyle istifade ederler.

Renkler ve sesler o hazinelerden ayrı bir bölümdürler. Bunlardan ise gözleriyle, kulaklarıyla faydalanırlar. Nice nimetlerinden de aklı kullanarak faydalanma yoluna giderler.

Elektrik, kömür ve petrol gibi…

Mü’min, bu nimetleri Rabb’inin ihsanı olarak bilmekle, onlardan kalbi ile, aklı ile ve hissiyatıyla birçok manevi zevkler alır. İnançsız bir kişi ise, aynı nimetleri “tesadüfe, maddeye, tabiata, evrime” vermekle onlardan sadece dünya hayatı yönüyle kısa ve fani bir fayda görür.

3- BÜTÜN İLÂHİ İSİMLERİN  CİLVELERİNİ TAŞIMAKTADIR:

Her insan görme sıfatıyla Allah’ın Basîr ismine, işitmesi ile Semî ismine, şekliyle Musavvir ismine ayna olur.

Ene Risalesinde ve İnsan Penceresinde geçtiği gibi, insan birçok ilahi isim ve sıfatları “kendisinde yaratılan numuneleri kıyas unsuru olarak kullanmakla (Vahid-i kıyasî)” bilir.

İnançsız bir kişi bu mukayeselerden ve bunların sonucu olan marifetlerden mahrum kalır. Kuvvetiyle Kadir ismine ayna olsa bile, kendisi bu tecellinin farkında değildir. Kuvvetini, bu manayı düşünmeden kullanır.

Öte yandan, insan bazı isimlere de kendi iradesini kullanmakla aynı olur.

Cömertliğiyle Cevvad ismine, diğer insanları tedavi etmekle Şâfi ismine, kendine karşı işlenen suçları affetmekle Ğaffar ismine, suçluları  cezalandırmakta acele etmemesiyle Halîm ismine ayna olması gibi.

Müminin bu gibi tecellilerden aldığı feyiz, inanmayan bir kişinin hayattan aldığı lezzetlerden, kıyas kabul etmeyecek kadar ileridir.

“Şu küçücük insan bedeni içinde bütün kâinatın fihristesini, bütün hazain-i rahmetin anahtarlarını, bütün esmâlarının ayinelerini dercetmek…” (Bediüzzaman, Sözler)