GÜNÜMÜZ TEKNOLOJİSİNİN TEMELİNİ ATAN BİLİM ADAMI: HAREZMÎ

Bir düşünelim…

Bugün elimize telefonu alıp sosyal medyada gezinirken, bir haritadan yön bulurken ya da bir dijital oyun oynarken gelişmiş teknolojileri kullanırız. Bunların hepsi temelinde matematik olan teknolojiler. Başka bir deyişle, bu faaliyetlerimizi Harezmî’nin bıraktığı mirasla yapıyoruz.

Harezmî yaşadığı dönemde sadece sayıların değil, bilginin düzenini arıyordu.

O dönemde insanlar hesap yaparken parmak, taş veya abaküs kullanıyordu.

O ise düşündü: “Bilgi, eğer bir düzene girmese kaybolur.”

Ve çalışmaları sonunda cebiri ortaya koydu…

Yani problemi adım adım çözen, düşünceye sistem kazandıran bir bilim dalını.

Harezmî’nin kurduğu o sistemin bugünkü dijital karşılığı algoritma.

Bu uygulama sana “Benzer videolar” öneriyorsa, o öneri Harezmî’nin tanımladığı mantıkla yapıyor.

Bir akıllı araba park yerine kendisi giriyorsa, içindeki işlem zinciri yine Harezmî’nin düşüncesinden türemiş bir hesaplama biçimi.

Yani aslında Harezmî, bugünün yapay zekasının da temelini atmış bir öncüdür.

Ne ilginçtir ki; Harezmî’nin kullandığı mürekkep zamanla silindi ama fikirleri hiç silinmedi. Çünkü gerçek bilgi, zamanla değil, anlamla yaşar. Ve Harezmî’nin düşünceleri de Bağdat’tan Endülüs’e, oradan Avrupa’ya yayıldı. Onun kitapları Latinceye çevrildi, üniversitelerde ders kitabı olarak okutuldu.

Bugün hâlâ Harezmî’nin eserleri Oxford kütüphanesinde ‘Algoritmi’ adıyla yerini korur.

Harezmî’nin en büyük başarısı, insanlara “doğru düşünmeyi” öğretmesidir. Yani o, sadece formül değil, bir bakış açısı bıraktı:

“Her problem adım adım çözülür.”

Bence bu cümle, sadece matematiğe değil, hayata da ışık tutuyor.

Bir denklemi çözer gibi, bir hayatın anlamını da, hayata dair problemleri de çözebiliriz.

Sadece adımlar doğru, mantık sağlam olsun yeter.

Bugün, teknolojinin hızına yetişmeye çalışan bir dünyada yaşıyoruz.

Ama bir vefa göstergesi olarak şunu da hatırlamak gerekir:

Bu hızın kökünde, bin yıl önce Bağdat’ta bir kandil ışığı altında düşünen bir adam vardı. O bilim kahramanı adamın adı Harezmî’ydi.

Ve biz bugün hâlâ onun yaktığı ışığın aydınlığında ilerliyoruz.