UYUŞAN ELLERİN DİLİ OLSA DA KONUŞSA

“Hocam, elim uyuşuyor ama çok önemsemedim.”  Hastalardan en sık duyduğum cümledir.

Oysa vücutta “uyuşma” diye hafife aldığımız şey, sinir sisteminin attığı en net çığlıklardan biridir. Ağrı bazen tolere edilir ama uyuşma bir yardım çağrısıdır. Bu çağrının merkezinde bilekte olan için söylüyorum çoğu zaman median sinir ve onun sıkıştığı dar bir geçit yer alır: karpal tünel.

Median sinir, boyundan başlayıp kol boyunca ilerleyen ve elimize ulaşan ana sinirlerden biridir. Elin hassas görevlerini üstlenir. Özellikle:

• Başparmağın hissi ve hareketleri
• İşaret ve orta parmağın duyusu
• İnce kavrama becerileri
• Yazma, düğme ilikleme, kavrama gibi günlük işler bu sinirin sağlıklı çalışmasına bağlıdır.

Yani median sinir sadece bir “duyu siniri” değildir; elin becerisinin temelidir.

Median sinir, el bileği seviyesinde kemikler ve sert bağlar arasında kalan dar bir kanaldan geçer. Bu kanalın adı karpal tüneldir.

Sorun da tam burada başlar. Çünkü bu tünel:

• Serttir
• Genişleme kapasitesi yoktur
• İçinde sinirle birlikte tendonlar da bulunur

Bu alanda en ufak bir şişlik, ödem ya da gerginlik bile sinirin sıkışmasına yol açabilir.

KARPAL TÜNEL SENDROMU NASIL BAŞLAR?

Karpal tünel sendromu genellikle sinsi ilerler. İlk başta kişi kendini kandırır:

• “Üzerine yatmışımdır”
• “Biraz yoruldum herhalde”

Ama zamanla tablo netleşir:

• Geceleri artan uyuşma
• Parmaklarda karıncalanma
• Sabah elde şişlik ve tutukluk
• El gücünde azalma
• Eşyaları düşürme

Bu aşamada artık sinir uzun süredir baskı altındadır.

FİZİK TEDAVİDE NE YAPARIZ?

Fizik tedavi, karpal tünel sendromunda sadece bir destek değil, tedavinin temel basamaklarından biridir. Amaç siniri zorlamak değil, onu rahatlatmaktır.

Bir fizyoterapist olarak biz soruna tek bir yerden bakmayız. El bileği, kol, omuz ve hatta boyun bir zincirin halkalarıdır. Zincirin bir halkasındaki gerginlik diğerini etkiler.

ÖNCELİKLE DETAYLI DEĞERLENDİRME

Önce şu soruların cevabı aranır:

• Uyuşma hangi parmaklarda?
• Gece mi gündüz mü artıyor?
• El gücü ne durumda?
• Boyun ve omuzda eşlik eden gerginlik var mı?

Çünkü her karpal tünel aynı değildir.

İSİNİR MOBİLİZASYONU (SİNİR KAYDIRMA EGZERSİZLERİ)

Median sinir, çevresindeki dokular arasında rahatça kayabilmelidir.

Sıkışma olduğunda sinir adeta yapışmış gibi davranır.

Özel sinir mobilizasyon egzersizleri ile:

• Sinirin hareket alanı artırılır
• Baskı azalır
• Uyuşma hissi hafifler

Bu egzersizler çok nazik ve kontrollü uygulanır.

EL VE BİLEK GERME EGZERSİZLERİ

Karpal tünel içindeki tendonların gerginliği azaltılır.

Bileği sürekli bükülü pozisyonda kullanan kişilerde bu gerginlik oldukça fazladır.

Doğru germe:

• Basıncı azaltır
• Kan dolaşımını artırır
• Ağrıyı hafifletir

MANUEL TERAPİ UYGULAMALARI

El bileği, ön kol ve el çevresindeki dokuların elle yapılan özel tekniklerle gevşetilmesi sağlanır.

Amaç:

• Ödemi azaltmak
• Dokuların elastikiyetini artırmak
• Sinirin geçtiği alanı rahatlatmak

Bu uygulamalar çoğu zaman hastanın “ilk kez rahatladığını” hissettiği anlardır.

ATEL VE POZİSYONLAMA EĞİTİMİ

Özellikle gece kullanılan bilek atelleri, bileği nötr pozisyonda tutarak sinire binen baskıyı azaltır.

Ama tek başına atel yeterli değildir.

Kişiye:

• Nasıl takılacağı
• Ne kadar süre kullanılacağı
• Gün içinde bileğin nasıl korunacağı mutlaka öğretilmelidir.

GÜNLÜK YAŞAM VE ERGONOMİ EĞİTİMİ

Belki de en ihmal edilen ama en önemli kısım burasıdır.

Fizik tedavide kişiye şunlar öğretilir:

• Telefonu bileği bükmeden kullanmak
• Bilgisayar başında el-bilek pozisyonu
• Uzun süre aynı hareketten kaçınmak
• Dinlenme araları vermek
• Bilek bükülü pozisyonda durmamak

Çünkü yanlış alışkanlıklar düzeltilmezse, tedavi yarım kalır.

Karpal tünel sendromu bir anda ortaya çıkmaz.

Doğru fizik tedavi yaklaşımlarıyla çoğu zaman cerrahiye gerek kalmadan bu süreci kontrol altına almak mümkündür.