ŞAFİİ MEZHEBİNE GÖRE FITIR SADAKASI…

İslam dini yardımlaşma dinidir. Müminler arasındaki sevgi ve saygı duygusunu geliştirmek, kardeşlik bilincini güçlendirmek için bir takım ibadetleri emretmiştir. İslam’ın emrettiği bu ibadetlerin başında Fıtır Sadakası (fitre) gelmektedir.

Fıtır sadakasının emredilmesindeki hikmet, oruçlunun ramazan ayı boyunca bilerek ya da bilmeyerek yaptığı ufak tefek hataları telafi etmek (onlara kefaret) ve fakirlerin en azından bayrama bu sadaka ile az da olsa rahat bir şekilde girmelerini sağlamaktır. Hicretin ikinci yılında emredilmiştir. Ayrıca fıtır sadakası, fakirlerin daha iyi şartlarda bayrama girmelerine vesile olduğu için, sosyal yardımlaşma ve dayanışma yönü ağır basan dini bir vecibedir. (ibadettir)

Şafii mezhebine göre Vacip olan bir ibadettir. Vacip olabilmesi için kişinin sahip olacağı mal miktarı; kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin bayram günü ve gecesinde yani bir günlük nafakaları varsa ve bir günlük ihtiyaçlarından fazlası, bir imkâna sahip ise ona vacip olur. Eğer o günkü ihtiyaçlarını karşılayacak imkân yoksa o zaman vacip olmaz.

Kendisine fıtır sadakası vacip olan kişi, hem kendisinin hem de ailede bakmakla yükümlü olduğu kişilerin fıtır sadakasını ayrı ayrı çıkarmak zorundadır. Ayrıca eğer anne ve babası yanında ise onlarında fıtır sadakasını çıkarmak zorundadır. Örneğin bir aile reisi mümin kardeşimizin ailede kendisi, hanımı ve üç çocuğu varsa, bu kardeşimiz 5 kişinin fitresini çıkaracaktır. Ailede buluğa eren erkek çocuğu varsa ondan vekâlet alıp öyle fitresini çıkarmalıdır. Hanımından ve evlenmemiş kız çocuğundan buluğa ermişse bile vekâlet almasına gerek yoktur.

Ramazan ayının son günü güneşin batışına yetişen her kesin fıtır sadakası çıkarılmalıdır. Hamile olan bayan Ramazan ayının son günün güneş batmasından önce doğum yaparsa doğan çocuğun fitresi çıkarılır. Güneşin batımından sonra çocuk doğarsa o zaman fitresi çıkarılmaz. Hamile kadının karnındaki çocuğun fitresi hamiledir diye çıkarılmaz. Fıtır sadakası çıkarılırken her fert için ayrı ayrı niyet getirilir. Fıtır sadakası çıkarılırken önce kendisinin, hanımının ve küçükten başlayarak evlatlarının fitresini çıkarmalıdır. Fıtır sadakası birkaç kişiye verilebileceği gibi tek kişiye de verilebilir.

Fıtır sadakası Ramazanın ilk gününden itibaren verilebilir. Bayram günü bayram namazından önce verilmesi daha faziletlidir. Bayram namazından sonraya ve bayramın ilk gününe bırakmak mekruhtur. Bayramın birinci günü sonrasına ertelemek ise haramdır.

Şafii mezhebine göre Fıtır sadakası, her mükellefin ikamet ettiği memlekette halkın çoğunun yedikleri zahireden bir sa’dır. (2.400 gr’dır) Bu gün ülkemizde halkın çoğunun temel gıdası buğday olması nedeniyle fıtır sadakasının buğday verilmesi uygundur. Şafii mezhebinde bunun kıymetini para olarak vermek caiz değildir. Ailede kaç fert varsa her kes için ayrı ayrı 2400 gram buğday fıtır sadakası olarak çıkarılmalıdır. Örneğin ailede 5 kişi varsa her fert için ayrı ayrı 2400 ram buğday fıtır sadakası olarak çıkarılır. Ancak günümüzde, fitrenin kıymetini para olarak vermek hususunda Hanefi Mezhebini taklit edip uymakta bir sakınca kesinlikle bulunmamaktadır. Çünkü fitreyi para olarak vermek, fakir, yoksul ve ihtiyaç sahipleri için daha faydalıdır. İhtiyaçlarını daha iyi karşılamaktadır. Bunu yaparken en ufak bir tereddüde gerek yoktur. Zira fakir ve ihtiyaç sahibi olanlar para ile değişik ihtiyaçlarını karşılama fırsatı da bulmaktadırlar.

2026 yılı için Diyanet İşleri Başkanlığı kişi başı Fitre Miktarını 240,00 TL olarak tespit etmiştir. Örneğin 2 kişilik bir aile kişi başı 480,00 TL fıtır sadakası verecektir.

Daha fazla vermesinde bir sakınca olmayıp daha güzel olur.

Fıtır Sadakası Zekât ibadeti gibi fakir, yoksul ve ihtiyaç sahiplerine verilir. Maddi durumu iyi olan hiç kimseye verilemez. Verilecek olsa tekrar çıkarılması gerekmektedir. Bazı Müslüman kardeşlerimiz fıtır sadakalarını komşulara dağıtmakta fakir ve zengin ayırımı yapmadan fıtır sadakasını çıkarmaktadırlar. Bu davranış kesinlikle doğru değildir. İhtiyaç sahiplerine verilmelidir.

Fıtır sadakası, Ramazanın son günü güneşin batmasıyla vacip olur. Ancak ramazan ayının birinci gününden itibaren de verilebilir. Mümkün olduğu kadar o yerdeki fakirlere verilmelidir. Fakir ve ihtiyaç sahibine verilirken işte ben sana fitremi veriyorum demesine gerek yoktur. Niyetini kalbinden ve gizli yapmalıdır. Allah’ın rızası hedef alınmalıdır. Niyet edilirken her kes için ayrı ayrı yapılmalı ve ismi zikredilmelidir.

ÖRNEK NİYET: Niyet ettim Allah rızası için benim bedenimin bu seneki fitresini çıkarmaya. Niyet ettim kızım Ayşe’nin bedeninin bu seneki fitresini çıkarmaya…