ÜÇ CANIN ARDINDAN BATMAN ŞİMDİ NEYİ SORMALI?

Batman’da bir spor salonunun sauna bölümünde çıkan yangında üç kadın hayatını kaybetti, dokuz kişi yaralandı. Soruşturma sürerken artık yalnızca “Yangın nasıl çıktı?” sorusunu değil, “Yangın çıkmadan önce neyi denetledik ve bundan sonra neyi değiştireceğiz?” sorusunu da sormamız gerekiyor.

Bu Yazıyı Neden Şimdi Yazıyorum?

Bu yazıyı yangının hemen ardından yazmak istemedim.

Önce taziyelerin tamamlanmasını, sahadan gelen bilgilerin biraz daha netleşmesini ve soruşturmanın ilk aşamasındaki gelişmelerin ortaya çıkmasını bekledim. Çünkü üç insanımızın hayatını kaybettiği bir olayda, acının sıcaklığıyla konuşmak kadar, gerçeği bütün yönleriyle anlamaya çalışmak da önemli.

Şimdi ise Batman’ın sorması gereken bazı sorular var.

Üç Canın Ardından Asıl Soru Değişmeli

Öncelikle şunu söyleyelim: Üç kadın hayatını kaybetti, dokuz kişi yaralandı. Yangınla ilgili adli ve idari süreç devam ediyor. İki işletme sahibi tutuklandı, çalışanlarla ilgili adli süreçte ise farklı kararlar verildi. Ancak hukuki sorumluluğun ne olduğu soruşturma ve yargı süreci sonunda ortaya çıkacak.

Bizim bugün Batmanlılar olarak konuşmamız gereken daha geniş bir mesele var.

Çünkü bu şehirde yaşanan her acı, hepimize “Daha neyi farklı yapabilirdik?” sorusunu sordurmalı.

Yangın Çıkmadan Önce Neyi Denetledik?

Çünkü güvenlik, yalnızca yangın çıktıktan sonra yapılan müdahaleden ibaret değildir.

Asıl güvenlik, yangın çıkmadan önce başlar.

Yangın Küçük Olabilir, Sonuç Büyük Olabilir

Bu olayda üzerinde özellikle durulması gereken noktalardan biri de bu.

Sahadan ve çevreden yangının çok büyük bir alevlenmeye dönüşmeden yoğun duman ve gaz nedeniyle ağır sonuçlara yol açmış olabileceğine ilişkin bilgiler geliyor.

Yangın sırasında içeride mahsur kalan kadınlara ulaşmak için verilen mücadeleye ilişkin bilgiler bile, acil çıkışların ve tahliye planlarının kâğıt üzerinde değil, gerçek hayatta ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

Elektrik hattı, sauna bölümündeki malzemeler, mentol ve kömür kullanımı, ortaya çıkmış olabilecek gazlar gibi farklı iddialar konuşuluyor.

Ancak bunların hangisinin doğru olduğunu bugün kesin olarak söyleyemeyiz.

Bunu teknik incelemeler, bilirkişi raporları ve adli süreç ortaya koyacak.

16 Tüp Meselesi Neden Önemli?

Bir başka konu da yangına müdahale sırasında 16 oksijen tüpü kullanıldığı yönündeki iddia.

Bu bilgi doğruysa neden 16 tüpe ihtiyaç duyulduğu, müdahalenin hangi şartlarda gerçekleştiği ve içerideki havanın insan sağlığı açısından nasıl bir risk oluşturduğu açıklanmalı.

Doğru değilse de bunun kamuoyuna açıkça söylenmesi gerekir.

Çünkü burada mesele 16 sayısının kendisinden daha büyük.

Mesele, gerçeği bilmek.

Dedikodu Değil, Gerçek

Böylesine ağır bir olayın ardından insanların soru sorması son derece doğal.

Fakat bir iddiayı gerçekmiş gibi anlatmak, gerçeği aramak değildir.

Bir bilgi duyduysak “iddia” demeliyiz. Resmî olarak doğrulandıysa “doğrulandı” demeliyiz. İnceleme devam ediyorsa bunu açıkça ifade etmeliyiz.

Çünkü bilgi boşluğu büyüdükçe söylenti büyür.

Özellikle sosyal medyada kaynağı belli olmayan bilgilerin hızla yayılması, ailelerin acısını artırabilir, toplumdaki öfkeyi büyütebilir ve olayın gerçek boyutunun anlaşılmasını zorlaştırabilir.

Bu acıyı farklı amaçlarla kullanmak, doğrulanmamış bilgiler üzerinden toplumu yönlendirmek kimseye fayda sağlamaz.

Bunun panzehiri sansür değil, şeffaflıktır.

Yetkililer ellerindeki teknik ve adli sonuçları mümkün olduğu ölçüde açık ve anlaşılır biçimde kamuoyuyla paylaşmalıdır.

Devletin ve Belediyenin Sorumluluğu da Konuşulmalı

Burada çok önemli bir ayrım yapmalıyız.

Denetim mekanizmasını sorgulamak, herhangi bir kurumu veya kişiyi peşinen suçlamak anlamına gelmez.

Tam tersine, kamu adına yapılan denetimin ne kadar etkili olduğunu sormak vatandaşın hakkıdır.

Bir işletmenin ruhsatı, yangın güvenliği, elektrik tesisatı, acil çıkışları, havalandırması, sauna gibi özel risk taşıyan bölümleri ve çalışan güvenliği gerçekten kontrol edildi mi?

Yoksa denetim yalnızca evrak üzerinde mi kaldı?

Bu soruların cevabı verilmelidir.

Çünkü denetim, bir dosyanın tamamlanması değil; insanların hayatını koruyan yaşayan bir süreçtir.

Benim derdim bir kurumu suçlamak değil; Batman’da yaşayan insanların bir daha aynı korkuyu yaşamaması.

Diğer İşletmeler Beklememeli

Şimdi yapılması gerekenlerden biri de Batman’daki benzer işletmelerin yeniden gözden geçirilmesidir.

Spor salonları başta olmak üzere oteller, düğün salonları, sauna ve hamamlar, kapalı ve yoğun insan bulunan diğer işletmeler risk esaslı biçimde yeniden denetlenmelidir.

Burada “hepsinde sorun var” demiyorum.

Tam tersine, sorun çıkmadan önce sorun ihtimalini görmekten söz ediyorum.

Bir işletmenin denetlenmesi yalnızca işletmeciyi korumaz. Oraya giden vatandaşı, çalışanı ve müdahale edecek itfaiyeciyi de korur.

İtfaiyecinin Hayatı da Güvenli Olmalı

Bu olayda dumandan etkilenen itfaiyecilerimizin bulunması da ayrıca düşünülmeli.

Biz çoğu zaman itfaiyeciyi yangına giren kişi olarak görürüz. Oysa onun da güvenli çalışma koşullarına, doğru ekipmana ve riskin önceden doğru analiz edilmesine ihtiyacı var.

Vatandaşı kurtaran insanın hayatını da korumak zorundayız.

Üç Canı Geri Getiremeyiz Ama Bir Şeyi Değiştirebiliriz

Hiçbir işletme böyle bir acının yaşanmasını istemez. Hiçbir aile evladını, eşini, annesini böyle kaybetmek istemez. Hiçbir itfaiyeci görev yaptığı yerde hayatını riske atmak istemez.

Bu nedenle mesele yalnızca bir işletmenin sorumluluğuna indirgenmemeli.

Adli soruşturma kendi yolunda ilerlemeli. İdari incelemeler yapılmalı. Teknik raporlar ortaya çıkmalı. Tıbbi ve adli bulgular kamuoyunun anlayabileceği şekilde açıklanmalı.

Ve Batman, bütün bunların sonunda kendisine şu soruyu sormalı:

Yangın büyümeden, zehirli duman üç canımızı almadan önce biz neyi görebilmeliydik?

Daha önemlisi:

Şimdi neyi değiştireceğiz?

Üç canımızı geri getiremeyiz.

Ama onların ardından daha güvenli bir Batman bırakmak bizim elimizde.

Çünkü Batman’ın geleceğini yalnızca yeni yatırımlarla değil, insan hayatını koruyan güvenli bir şehir anlayışıyla da kurmak zorundayız.