ŞAFİİ MEZHEBİNE GÖRE ZEKAT!

Zekat, İslam’ın beş şartından biridir. Hicretin ikinci yılında farz kılınmıştır. Zekat, kelime olarak artma ve bereketlenme anlamına gelmektedir. Dini anlamı ise, dinen zengin sayılan Müslümanların mallarının üzerinden bir yıl geçmesi halinde o malın kırkta birini İslam’ın belirlediği sınıflara (fakir, yoksul ve ihtiyaç sahiplerine) vermesidir.

Zekat yaklaşık olarak Kuran ı Kerimde 32 yerde zikredilmiştir. Zekat kişiyi cimrilik afetinden korur. Allah’ın verdiği nimetlere bir şükürdür. Müslümanlar arasındaki sevgi ve saygı duygusunu geliştirir. Kardeşlik duygusunu kuvvetlendirir. Zengin ve fakir arasında bir köprü kurarak birbirlerini sevmelerini sağlar.

ZEKAT İLE İLGİLİ AYET VE HADİSİ ŞERİFLER AYETLER

Namazı dosdoğru kılın. Zekatı verin. O yüce Resule itaat edin. Ta ki ilahi rahmete kavuşturulasınız. (nur:56) Onlar ki altın ve gümüşü (her çeşit malı) yığıp biriktirir de, onları Allah yolunda harcamazlar (zekat vermezler, hayır ve hasenata koşmazlar) İşte bunlara acıklı bir azabı haber ver. (habibim)

O gün bunlar üzerinde yakılacak cehennem ateşinin içinde kızdırılacak ve o kimselerin alınları, böğürleri ve sırtları bunlarla dağlanacak ( ve kendilerine şöyle denilecek ) İşte bu kendiniz için biriktirip sakladığınızdır. Artık saklayıp biriktirdiğiniz bu şeylerin acısını haydi tadın.(tevbe:34-35)

HADİSLER

Kim ki Allah kendisine mal vermiş te, onun zekatını vermemişse mal, kıyamet gününde iki gözü üstünde iki siyah nokta bulunan korkunç; zehirli erkek bir yılan suretine konulur ve bu korkunç yılan o gün mal sahibinin boynuna sarılır. Sonra ağzı ile sahibinin çenesini iki tarafından yakalar ve ben senin malınım ben senin hazinenim der.(buhari:tac:3/8)

ZEKAT KİMLERE FARZDIR?

1- Müslüman Olmak.

2- Hür Olmak.

3- Malın kişinin mülkiyetinde olması.

4- Malın Nisab Miktarına ulaşması.

5- Malın üzerinden Kameri bir yılın geçmesi

NİSAB MİKTARI

Şafii mezhebinde nisab miktarı altında 85.00 gramdır.85.00 gram altın karşılığı parası olan ve bu paranın üzerinden bir yıl geçmesi halinde, o malın kırkta birini fakir ve ihtiyaç sahiplerine vermekle mükelleftir. (hanefide ise nisab miktarı: 80.18 gram altındır)

Örneğin her 1000 TL ye 25 TL zekat düşer (her bir milyara 25 milyon zekat düşer)

Zekat senenin tamamında çıkarılabilir. Üzerinden bir yıl geçmesi halinde geciktirmeden çıkarmalıdır. Ancak bazen üzerinden bir sene geçmeyen malın zekatı da önceden çıkarabilir.

ZEKAT KİMLERE VERİLİR?

Kuran-ı Kerim’de Tevbe Süresi 60. ayete Zekat verilecek 8 sınıf belirtilmiştir.

Ancak Günümüzde zekat verilebilecek sınıflar şunlardır.

1- FAKİRLER: Kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar geliri olmayan kimsedir. Örneğin 10 TL’ye ihtiyacı var ise ancak 3 TL geliri olan kişi Yani geliri ihtiyacını karşılayamayan kimseler. Kısacası ihtiyacının yarısından daha az kısmına sahip olanlar

2- MİSKİNLER: Kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tüm ihtiyacını karşılamayan kimselerdir. Örneğin 10 TL’ye ihtiyacı var ise 7-8 TL geliri olanlar Yani ihtiyacının yarısından fazlasına sahip olanlar

3- BORÇLULAR: Meşru ihtiyaçları için borçlanmışsa ve borç zamanı gelmiş olup borcunu ödeyemeyen kişiye borcu miktarınca zekat verilebilir.

4- YOLDA KALMIŞ KİMSELER: Meşru bir yolculuğa çıkıp parası tükenen kişiye evine gidinceye kadar ki ihtiyacı oranında zengin bile olsa ona zekat verilir.

ZEKAT KİMLERE VERİLİR VEYA KİMLERE VERİLMEZ KONUSU İLE ZEKATI İLGİLENDİREN BAZI ÖNEMLİ DURUMLAR AŞAĞIYA ÇIKARILMIŞTIR

1- Zekat verilecek kişi fakir, yoksul ve ihtiyaç sahibi olmalıdır. Hiç kimse soyu, nesebi, ünvanı, falancanın oğlu ya da torunudur diye maddi durumu iyi olmasına rağmen zekat almaya hak kazanmaz. Ayrıca işte ben zekâtımı bu gibi kişilere vermesem bana küserler ya da bana darılırlar gibi bir düşüncenin İslam’da yeri yoktur. Bunlara yani maddi durumu iyi olmasına rağmen (zengin olana) kendilerine zekat verilmesi hainde o zekat kişinin boynundan çıkmaz. Zekat vermemiş gibidir ve Allaha karşı sorumludur.

Ayrıca kendisine zekat düşmediği halde zekat alanlar ve toplayanlar büyük günah işlemiş ve fakirlere haklarını gasp ettikleri için fakirlere zulmetmiş sayılırlar.

2- Zekat verilen kişi Müslüman olmalıdır. Müslüman olmayan kişiye asla zekat verilemez. Ancak ihtiyacı olup Müslüman olmayanlara yardımda bulunmak İslam’ın güzelliğindendir. Ancak yardım edenler fakirin hakkı olan zekat malından değil de kendi malımızdan vermek durumundayız.

3- Zekat verilen kişi bakmakla yükümlü olduğu kişilerden olmamalıdır. Kişi Annesine, babasına, dedesine, ninesine ve küçük çocuklarına, aynı evde oturan ve aynı sermaye ile hayatlarını beraber sürdürdükleri büyük çocuklarına, sakat ya da deli evlatlarına zekat veremez. Ancak büyük çocuğu ayrı evde yaşıyor hayatını ayrı sermaye ve işle geçindiriyorsa, fakir ve ihtiyaç sahibi bir duruma düşmüşse babanın erkek evladına zekat vermesinde bir sakınca bulunmamaktadır. Kız evladı evli ise ve ihtiyaç sahibi ise baba zekatı kızının eşine (damadına ) vermelidir. Ama hiçbir şekilde ayrı evde bile yaşasalar zengin çocuk, babasına zekat veremez. Babasına bakmak ve onun bütün ihtiyacını karşılamak zorundadır. Eğer bir kadın kendi şahsına ait bir durumdan dolayı zengin ise kocasının fakir ve muhtaç bir duruma düşmesi halinde kadın kocasına zekat verebilir. Ama asla zengin koca eşine zekat veremez.

4- Zekat vermekle mükellef olan Müslüman, fakir ve ihtiyaç sahibi akrabasına, kardeş, amca, dayı, teyze, hala ve bunların çocuklarına zekat vermesinde hiçbir sakınca bulunmamaktadır. Bunu yapmakla Allah o kişiye akrabayı gözetme ve zekat sevabı verir

5- Zekat verilecek kişi akıllı ve ergenlik çağına gelmiş olması lazım. Çocuğa ve deliye zekat verilmez ancak velisine verilir.

6- Zekat tahakkuk ettiği şehirlerdeki fakirlere verilmelidir. Başka yerlere gönderilmesi caiz değildir. (Ancak Hanefi mezhebini taklit edip başka yere gönderilmesinde bir sakınca bulunmamaktadır)

7- Kadının ziynet için aldığı altınlarına zekat düşmez. İsrafa kaçmak ve aşırıya gitmemek şartıyla buda yörenin örf ve adetine göre belirlenir. Örf ve adetin üzerinde ise ona zekat düşer.

8- Alacak vadesiz ise ve alınması mümkün ise onun zekatı verilmelidir. Alacağa zekat düşer. Ancak hemen alınması mümkün olmayan ne zaman alınacağı belli olmayan alacağa ise üzerinden bir yıl geçse bile hemen zekatı verilmeyebilir. Ama tahsil edildiğinde ise kaç yıl geçmişse hepsini vermelidir. Alacak vadeli ise yani alınacağı vakit belli ise vadesi geldiğinde verir. Üzerinden kaç yıl geçtiyse hepsini vermek durumundadır.

9- Zekat, ticari malın alındığı nakid (para) cinsinden hesaplanarak çıkarılır. Ticari malın Şafii mezhebine göre mal cinsinden zekat olarak çıkarılması caiz değildir.(Ancak Hanefi mezhebine göre mal olarak çıkarılmasında sakınca olmadığından Hanefi mezhebi taklit edilerek mal olarak zekatın çıkarılmasında sakınca bulunmamaktadır.)

10- Bir kimsenin zekata tabi olan bir malı, tasarrufu yani kullanımı altında iken üzerinden bir yıl geçerse, borçlu bile olsa zekatı vermekle mükelleftir.

11- Zekat çıkarılırken niyet getirmek farzdır. Kişi zekat olarak çıkaracağı malı dağıtmadan önce içinden (kalbinden) bu seneki malımın zekatıdır diye niyet etmelidir. Dil ile söylemesi sünnettir. Fakire ve ihtiyaç sahibine verirken bu zekattır kabul et demesine gerek yoktur.

12- Bir malın üzerinden bir yıl geçmeden öncede zekatı çıkarılabilir. Sene dolmadan önce zekatın bir kısmının ya da tamamının ödenmesi caizdir.

13- Zekatımızı en az 3 üç kişiye vermek durumundayız. Eşit olarak dağıtmak zorunda değildir. İstediği kişiye daha fazla vermekte serbesttir.

14- Namaz kılmayan ve günahkar olan kişiye de zekat verilebilir. Ancak kendisine zekat verilmesi halinde o para ile günah işleyeceği bilinen kişiye verilmez. Örneğin zekat verilmesi halinde aldığı para ile içki alacağı bilinen kişiye verilmez.

15- Aile reisi olan erkeğin zekatı alması halinde ailesine harcamayacağı kanaati hasıl olursa o evin hanımına verilmesinde bir sakınca bulunmamaktadır.

16- Beytulmaldan yani devletten para almayan (maaş almayan) seyitlere zekat verilebilir.

17- Ticaret malının nisab miktarı altının nisab miktarı kadardır. Yani 85 gram altına karşılık gelen para miktarı ticaret malı için ölçü alınır.

18- Bir Müslümanın kendi zekatını bizzat dağıtması efdaldir. Ancak dağıtmak üzere birine vekalet vermesi de caizdir.