logo

13 Haziran 2017

İslam’da Ticaret Ahlakı

İslâm’da ticaret ahlâkı Müslüman’ın genel ahlâkının bir yansımasıdır. İnsan sınırsız ihtiyaçlar ve bu ihtiyaçları temin edebilecek birtakım melekelerle (akıl, irâde gibi) birlikte yaratılmıştır.

İnsan bu melekelerini kullanarak, hayâtiyetini devâm ettirebilmek için ihtiyaç duyduğu şeyleri karşılamanın yollarını arar. Bu ihtiyaçlarının hepsini kendisinin karşılaması imkânsızdır.

Bunun için ihtiyaç duyduğu ama kendisinin üretemediği şeyleri, onu üreten bir başkasından çeşitli mübâdele/değiştirme vasıtalarıyla elde eder ve ihtiyacını karşılar. Bu mübâdele/değiştirme işlemine ticaret, bugünkü anlamda alış-veriş denilmektedir.

Hayat doğumla ölüm arasında geçen bir ihtiyaçlar toplamı ve bu ihtiyaçların karşılanmaya çalışıldığı bir zaman dilimidir. Dünya, bir anlamda ticarethane; insan da bu dünyada ticaret yapan bir tacir hükmündedir. Bu açıdan bakıldığında hayatın kendisi ticarettir.

Her Müslüman için, bu hayat yolculuğundaki her hal ve durumunda bir tacir hassasiyeti içinde olma gayreti bir zorunluluktur.

Tabii bu hassasiyetin bir ölçüsü olmalıdır. İşte o ölçüyü Yüce Rabbimiz kullarına, Peygamberleri vasıtasıyla gönderdiği ilâhî buyruklarında göstermiş; bu istikamette yaşanacak düzenli bir dünya hayatının mesûd bir âhiret hayatı için güvence olduğunu beyân etmiştir.

Mü’min ve muvahhid olan bir insana düşen görev; Allâh’ın emirleri, o emirleri bize tebliğ edip açıklayan Hz. Peygamber’in (sav) sünneti ölçüsünde bir dünya hayatı yaşayabilmektir.

Bu konuda Kur-an ve Sünnet’te bizlere birtakım ilkeler vaz’ edilmiştir.

Bu ilkeler hem insânî hem de İslâmî evrensel ilkelerdir. Ticaret ahlâkını ihtivâ eden bu ilkelerden bâzıları:

  • Her Türlü Haram ve Bâtıl Yol Yasaklanmıştır
  • Doğruluk ve Dürüstlük Emredilmiştir.
  • Hile Yapmak, Aldatmak Yasaklanmıştır
  • Karaborsacılık Yasaklanmıştır

Alışverişte doğru sözlü olmaktan maksat, sattığı malı müşteriye olduğu gibi arzetmek, onu aldatmamak demektir.

Helâl Olmayan Her Türlü Kazanç ve Kazanç Yolu Yasaklanmıştır.

Fâiz Yasaklanmıştır

Kur’ân’da Yüce Rabbimiz şöyle buyurmaktadır: “Allah alış-verişi helâl, fâizi haram kılmıştır.” 12 Bakara Sûresi, 275

“Fâiz yiyenler kabirlerinden, şeytan çarpmış kimselerin cinnet nöbetlerinden kalktığı gibi kalkacaklardır. Bu hâl onların, fâiz tıpkı alışveriş gibidir demeleri sebebiyledir. Hâlbuki Allah alışverişi helâl, fâizi haram kılmıştır. Bundan sonra kime Rabb’inden bir öğüt gelir de fâizden vazgeçerse, geçmişte olan (hukûken) kendisinindir. Fakat (diyâneten) onun işi Allâh’a kalmıştır. Fakat kim de fâize dönerse onlar Cehennemliktir ve orada dâimî olarak kalacaklardır. Allah fâizi mahveder, buna mukâbil sadakaları bereketlendirir. Ve nankör-günahkâr hiçbir kimseyi sevmez.” 13 Bakara suresi, 275-276.

“Ey îmân edenler! Kat kat arttırılmış olarak fâiz yemeyin. Allah’tan sakının ki kurtuluşa eresiniz.” 14 Âl-i İmran,130

“Menedildikleri halde fâizi almalarından ve haksız (yollar) ile insanların mallarını yemelerinden dolayı içlerinden inkâra sapanlara acı bir azap hazırladık.”  15 Nisa,161

Share
149 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ